یه داروی مسکن معمولی ممکنه خواص ضد سرطانی داشته باشه

ایبوپروفن یه اسم آشناست؛ درمان همه‌کاره برای همه چیز، از سردرد گرفته تا دردهای قاعدگی.

ولی تحقیقات اخیر نشون میدن که این داروی روزمره ممک-نه بیشتر از فقط کم کردن ناراحتی کار کنه. ممکنه خواص ضد سرطانی هم داشته باشه.

هر چی دانشمندها بیشتر در مورد ارتباط بین التهاب و سرطان می‌فهمن، نقش ایبوپروفن هم بیشتر زیر ذره‌بین میره و سؤالات جالبی رو در مورد اینکه چطور یه چیز انقدر آشنا ممکنه یه محافظت غیرمنتظره‌ای ارائه بده، مطرح می‌کونه.

ایبوپروفن به خانواده‌ی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID) تعلق داره. ارتباط بین NSAID ها و پیشگیری از سرطان چیز جدیدی نیست: از همون سال ۱۹۸۳، شواهد بالینی داروی سولینداک – یه NSAID تجویزی قدیمی‌تر شبیه ایبوپروفن – رو به کاهش بروز سرطان روده بزرگ تو بیماران خاصی مرتبط کردن.

از اون موقع، محقق‌ها دارن بررسی می‌کنن که آیا این داروها می‌تونن به پیشگیری یا کند کردن سرطان‌های دیگه هم کمک کنن یا نه.

NSAID ها با مسدود کردن آنزیم‌هایی به اسم سیکلواکسیژناز (COX) کار می‌کنن. دو تا نوع اصلی وجود داره. COX-1 به محافظت از پوشش معده، حفظ عملکرد کلیه و نقش تو لخته شدن خون کمک می‌کونه. از طرف دیگه، COX-2 باعث التهاب می‌شه.

بیشتر NSAID ها، از جمله ایبوپروفن، هر دوتا رو مهار می‌کنن، و برای همینه که دکترها توصیه می‌کنن اونا رو با غذا بخورید، نه با معده خالی.

ایبوپروفن و سرطان آندومتر

یه تحقیق تو سال ۲۰۲۵ نشون داد که ایبوپروفن ممکنه خطر سرطان آندومتر، یعنی شایع‌ترین نوع سرطان رحم که از پوشش داخلی رحم (آندومتر) شروع می‌شه و عمدتاً زنان رو بعد از یائسگی درگیر می‌کونه، رو کم کنه.

یکی از بزرگترین عوامل خطر قابل پیشگیری برای سرطان آندومتر، اضافه وزن یا چاقیه، چون چربی اضافه بدن سطح استروژن رو زیاد می‌کونه؛ هورمونی که می‌تونه رشد سلول‌های سرطانی رو تحریک کنه.

بقیه عوامل خطر شامل سن بالا، هورمون‌درمانی جایگزین (مخصوصاً HRT فقط استروژنی)، دیابت و سندروم تخمدان پلی‌کیستیک می‌شن. شروع زودرس قاعدگی، یائسگی دیرهنگام یا نداشتن فرزند هم خطر رو زیاد می‌کونه. علائم می‌تونه شامل خونریزی غیرطبیعی واژن، درد لگن و ناراحتی موقع رابطه جنسی باشه.

تو یه مطالعه بزرگ، داده‌های بیشتر از ۴۲ هزار زن ۵۵ تا ۷۴ ساله تو ۱۲ سال تحلیل شدن.

اونایی که گزارش داده بودن حداقل ماهانه ۳۰ تا قرص ایبوپروفن می‌خورن، ۲۵ درصد کمتر از اونایی که کمتر از چهار تا قرص در ماه می‌خوردن، در معرض خطر ابتلا به سرطان آندومتر بودن. این اثر محافظتی به نظر میاد بین زنانی که بیماری قلبی داشتن، قوی‌تر بود.

جالبه که آسپرین – یه NSAID رایج دیگه – تو این تحقیق یا تحقیقات دیگه، همین ارتباط رو با کاهش خطر نشون نداد. با این حال، آسپرین ممک-نه به جلوگیری از برگشت سرطان روده کمک کنه.

NSAID های دیگه، مثل ناپروکسن، برای پیشگیری از سرطان‌های روده، مثانه و سینه مطالعه شدن. به نظر میاد اثربخشی این داروها به نوع سرطان، ژنتیک و شرایط سلامتی زمینه‌ای بستگی داره.

پتانسیل گسترده‌تر ایبوپروفن

اثرات محافظتی احتمالی ایبوپروفن در برابر سرطان، فراتر از سرطان آندومتره. تحقیقات نشون میدن که ممک-نه خطر سرطان‌های روده، سینه، ریه و پروستات رو هم کم کنه.

مثلاً، آدمایی که قبلاً سرطان روده داشتن و ایبوپروفن می‌خوردن، کمتر احتمال داشت که بیماریشون برگرده. همچنین نشون داده شده که جلوی رشد و بقای سرطان روده بزرگ رو می‌گیره و بعضی شواهد حتی نشون میدن که یه اثر محافظتی در برابر سرطان ریه تو سیگاری‌ها داره.

التهاب یکی از مشخصه‌های سرطانه و ایبوپروفن، در اصل، ضدالتهابه.

این دارو با مسدود کردن فعالیت آنزیم COX-2، تولید پروستاگلاندین‌ها، یعنی پیام‌رسان‌های شیمیایی‌ای که باعث التهاب و رشد سلول – از جمله رشد سلول سرطانی – می‌شن، رو کم می‌کونه. سطح پایین‌تر پروستاگلاندین ممک-نه رشد تومور رو کند یا متوقف کنه.

ولی این فقط بخشی از داستانه. ایبوپروفن همچنین به نظر میاد روی ژن‌های مرتبط با سرطان مثل HIF-1α، NFκB و STAT3، که به سلول‌های توموری کمک می‌کنن تو شرایط کم‌اکسیژن زنده بمونن و در برابر درمان مقاومت کنن، تأثیر بذاره.

به نظر میاد ایبوپروفن فعالیت این ژن‌ها رو کم می‌کونه و سلول‌های سرطانی رو آسیب‌پذیرتر می‌کونه. همچنین می‌تونه نحوه بسته‌بندی DNA رو داخل سلول‌ها تغییر بده و به طور بالقوه سلول‌های سرطانی رو به شیمی‌درمانی حساس‌تر کنه.

یه هشدار

ولی همه تحقیقات یه جهت رو نشون نمیدن. یه مطالعه‌ای که روی ۷۷۵۱ بیمار انجام شده بود، نشون داد که خوردن آسپرین بعد از تشخیص سرطان آندومتر، با مرگ و میر بالاتر مرتبطه، مخصوصاً تو کسایی که قبل از تشخیص آسپرین استفاده می‌کردن. NSAID های دیگه هم به نظر میاد خطر مرگ ناشی از سرطان رو زیاد می‌کنن.

برعکس، یه بررسی اخیر نشون داد که NSAID ها، به خصوص آسپرین، ممک-نه خطر چندین سرطان رو کم کنن؛ هرچند استفاده منظم از NSAID های دیگه می‌تونه خطر سرطان کلیه رو بالا ببره. این نتایج متناقض نشون میدن که تعامل بین التهاب، ایمنی و سرطان واقعاً چقدر پیچیده‌ست.

با وجود این امیدواری‌ها، متخصص‌ها در مورد خوددرمانی با ایبوپروفن برای پیشگیری از سرطان هشدار میدن. استفاده طولانی‌مدت یا با دوز بالای NSAID می‌تونه باعث عوارض جانبی جدی مثل زخم معده، خونریزی روده و آسیب کلیه بشه.

کمتر شایع، ممک-نه باعث مشکلات قلبی مثل حمله قلبی یا سکته مغزی بشن. NSAID ها همچنین با چند تا دارو، از جمله وارفارین و بعضی از داروهای ضدافسردگی، تداخل دارن و خطر خونریزی و مشکلات دیگه رو زیاد می‌کنن.

این ایده که یه مسکن ساده می‌تونه به پیشگیری از سرطان کمک کنه، هم هیجان‌انگیزه و هم تحریک‌آمیز. اگه تحقیقات آینده این یافته‌ها رو تأیید کنن، ایبوپروفن ممک-نه یه روزی بخشی از یه استراتژی گسترده‌تر برای کم کردن خطر سرطان بشه، مخصوصاً تو گروه‌های پرخطر.

فعلاً، متخصص‌ها موافقن که عاقلانه‌تره روی پیشگیری مبتنی بر سبک زندگی تمرکز کنیم: خوردن غذاهای ضدالتهاب، حفظ وزن سالم و فعال بودن از نظر جسمی.

داروهای روزمره ممک-نه هنوزم امیدهای غافلگیرکننده‌ای داشته باشن، ولی تا وقتی که علم به نتیجه قطعی نرسه، امن‌ترین نسخه برای پیشگیری از سرطان همون قدیمی‌ترین نسخه است: خوب بخورید، زیاد تحرک داشته باشید و قبل از اینکه دستتون رو به سمت قوطی قرص ببرید، به دکترتون گوش بدید.

لینک منبع